Frsluflokkur: Menntun og skli

Samningslausir innemar

Kreppan hefur mrg andlit. Okkur er trtt um atvinnuleysi, tekjumissi og gjaldrot heimila og fyrirtkja.

essu til vibtar er vandi innema. eim er skylt a vera samning hj meistara snu fagi kveinn tma til a geta loki snu nmi. kvein bkleg og verkleg fg geta essir nemar ekki teki sklanum fyrr en a loknum samningstma.

essir nemar eru meal eirra sem misst hafa vinnuna n seinustu vikur og mnui. Atvinnumissir fyrir essa einstaklinga er v ekki einungis tekjumissir, heldur einnig stvun nmsframvindu og algerlega mgulegt er a reikna t hvenr hgt verur a halda nminu fram.

Rof nmi getur mrgum tilvikum tt a nemar gefist upp og hrkklist fr nmi.

Vi megum sst af llu vi essu ar sem hlutfall eirra sem ekki hafa loki neinu prfi eftir grunnsklaprf er n egar alltof htt hrlendis og me v hsta sem gerist meal rkja OECD.

a a jin s vel menntu er mta sem vi urfum a horfast augu vi a stenst ekki skoun.


Strar sklatskur me ltil brn lei sklann

essa dagana er fjldi 6 ra barna a hefja sna sklagngu. a er t kvein athfn a velja fyrstu sklatskuna. M stundum vart milli sj hver er spenntari, barni ea foreldrarnir sem eru fullir stolts.

g hef hins vegar lengi fura mig str eirra sklataska sem eru markanum. r eru alltof strar fyrir lkama 6 ra barna. Hvaa nausyn er v a 6 ra brn (j 7, 8 og jafnvel 9 ra) noti bkur af strinni A4? Minni bkur hfa essu smflki mun betur, a a bja eim upp essa str er rtt eins og pappr okkar fullorna flksins vri af strinni 2xA4 (er a ekki A3? er ekki viss).

Einnig fura g mig v a brnin urfi yfirhfu tskur. Mgulega undir nesti en flestum sklum er fari a bja upp heitan mat. Heimavinna barna essum aldri tti a vera liin t ar sem skladagurinn er a langur a hann tti a teljast fullur vinnudagur fyrir au.

Hva er a sem brnin urfa a burast me fram og til baka milli heimilis og skla essum stru tskum?

Er ekki tmabrt a trma sklatskum fyrir brn undir 10 ra aldri?


A skera sig r fjldanum - m a?

a er stareynd a mrgum sklum, bi grunnsklum og leiksklum, sr sta trarinnrting. Er ar mist um a ra beina akomu presta heimsknum skla og leikskla, einnig erukirkjuferir vegum sklans og bnastundir sem kennarar standa fyrir.

Sterk hef er meal jarinnar fyrir v a sjlfsagt yki a allir fylgi jkirkjunni. a er hins vegar svo a henni tilheyra dag ekki nema um 80% jarinnar skv tlum hagstofunnar fyrir ri 2007. Kristnum trflgum tilheyra hins vegar um 90% jarinnar. Munum a essar tlur segja ekki nema hlfa sgunaum trarikun ea tr jarinnar, etta er einungis trflagaskrning.

a sem essar tlur segja okkur er a 10% jarinnar eru ekki skr kristi trflag. 20 barna bekk m gera r fyrir a a.m.k. 2 brn su ekki alin upp vi kristna tr.

Er elilegt a fari s me bnir kennslustundum og kennarinn lti yfir bekkinn og fylgist me hvort allir lti hfi og biji af heilum hug?

Er elilegt a prestur komi inn bekk fermingarrgangs og thluti tmum vital me foreldrum til undirbnings fermingarfrslu? Komi san me athugasemdir fyrir framan ll brnin til eirra sem ekki vilja iggja, spyrji hvort barni vilji n ekki ra etta vi foreldrana.

Er elilegt a kennari fullyri vi brnin a a tri allir gu?

Er elilegt a kirkjuferir vegum skla su ekki valfrjlsar?

Er elilegt a jkirkjuprestur segi a "eir sem skeri sig r fjldanum hljti einhvern tma a mta v"?

Hva er maurinn a segja? Er kirkjunni leyfilegt a vanvira lfsskoun flks utan trflaga a tr s ekki nausynlegur hluti lfsins?

Hvernig getum vi tlast til a brnin viri rtt hvers annars til a vera ruvsi en fjldinn (klaburur, kynttur, getustig) egar jkirkjuprestar geta ekki virt ennan rtt?

Sjlfsagur errttur allratil a stunda sna tr, a er lka sjlfsagur rttur eirra sem ekki hafa tr a vera ekki rngva til a taka tt trarathfnum. etta einnig a gilda um brn.


Vi taler dansk Danmark

slensk brn lra dnsku grunnskla, au sem halda fram framhaldsskla eru skyldug til a bta vi kunnttu sna. a er nokku vst a margir lta etta nm sem hina mestu kvl og pnu og algengt er a danska s lista yfir vinslustu nmsgreinarnar.

Dttir mn (Rn) 16 ra sem vor lauk grunnsklanmi er ein essara nema, danska hefur lengst af veri hennar strsti hfuverkur og leit hn essa nmsgrein sem yfirstganlega hindrun snu nmi. rtt fyrir a st hn sig me mikilli pri prfum vor, sjlfri sr, foreldrum og kennara til mikillar undrunar og glei.

Um seinustu helgi fr fjlskyldan til Kaupmannahafnar, frbrt tkifri til a nota essa ekkingu. Vi frum bir, tilgangurinn var m.a. a finna gallabuxur. dnskukennslubkunum sem notaar eru slenskum grunnsklumeru gallabuxur kallaar "cowboybukser".Hr kemur samtal dttur minnar vi danska afgreislustlku Zru Strikinu:

Afgreislustlkan: "Kan jeg hjlpe dig?"

Rn: "Ja, har du cowboybukser?"

Afgreislustlkan horfi me miklum spurnarsvip Rn, hn velti greinilega fyrir sr hva hn vri a meina, krekabuxur voru svo sannarlega ekki hluti af tskuvarningi essa rs. Svipur afgreislustlkunnar var borganlegur, " ttir frekar a fara reivruverslun" var svona a sem lesa mtti af svipnum.

"Mener du jeans?" spuri afgreislustlkan eftir langa mu.

Framburur orinu jeans var verulega danskur meira svona "jens" og Rn gat mgulega tta sig hva stlkan var a segja. g st lengdar og Rn kallai mig til hjlpar, "hn var a meina "djns" tskri g.

ar me var allt ori ljst. rtt fyrir a slenskar dnskukennslubkur kenni slenskur grunnsklanemum a gallabuxur nefnist cowboybukser dnsku er a kunntta sem gagnast nkvmlega ekki neitt tskubum Strikinu.

Gallabuxur dnsku er JEANS.

N vitum vi a.


Samrmt prf nttrufri - svr - athugasemdir

N nlega birti g frslur ar sem g gagnrndi samrmt prf nttrufri (hr og hr). g hef skoa svr vi spurningum essu prfioghef g athugasemdirsem sna a svrum sem g tel a suanna hvort rng tgefnum svrum nmsmatsstofnunar ea a spurningin orki a mikils tvmlis a rtthefi veria fella hana t.essar athugasemdir sna a4 af 79 spurningum.a eru 5% prfsins ogjafngildir einkunn upp 0,5. a munar um minna prfi sem essu.

Hr a nean birti g spurningarnar og athugasemdir mnar samt "rttum" svrum skv nmsmatsstofnun:

natt_32

Ef sett er upp reitatafla mia vi r upplsingar sem gefnar eru kemur ljs a ll brnin vera arfblendin og ar sem lausir sneplar erfast me rkjandi geni vera ll brnin me lausa snepla.

ll essi brn eignist maka sem er arfhreinn me vkjandi geni (fastir sneplar) er ekki hgt a fullyra neitt um aa minnsta kosti helmingur barna eirra veri me lausa snepla, aeins er hgt a segja a helmingslkur su a a gerist. v getur svarmguleikiI ekki veri rttur, rtt svar hltur v a vera H.

Hr er blanda saman lkum a atburur gerist og vissu fyrir v a hann gerist. v er grundvallarmunur.

Nmsmatsstofnun gefur upp a svarmguleikiI s s rtti.

natt08_33

g geri athugasemd vi essa spurningu brfi sem g sendi nmsmatsstofnun. myndunum kemur ekkert fram sem gerist jafnskiptingu en ekki rriskiptingu.

Myndirnar prfspurningunnisna a sem kalla er metafasi, anafasi og telofasi, essir fasar eru bi til jafnskiptingu og rriskiptingu, rriskiptingu koma essir fasarfyrir tvisvar sinnum, seinna skipti eru eir eins og jafnskiptingu. Kynfrumur myndast vi rriskiptingu og v eru K, L og M allt rttir svarmguleikar.

Nmsmatsstofnun gefur upp a K s rtti svarmguleikinn

natt_61

Skv svrum nmsmatsstofnunar er fyrsti svarmguleikinn rttur. Hann er a vsu aukenndur me V svrunum. etta er nr rugglega villa svrunum og augljslega er rtti svarmguleikinn D. a er hins vegar trlega mikil handvmm a nmsmatsstofnun birti svr me "klaufavillu".

natt08_69-70

brfi mnu til nmsmatsstofnunar geri g athugasemd vi essa spurningu.

Eftir mikla yfirlegu komst g a v atil a spurningin gengi upp yrftu efnin upphafi a hafa veri tv, bi fstu formi. Vi 10C fri anna efnia brna og vi 35C gufar etta sama efni upp.Eftir vri hitt efni fstu formi. etta er hins vegar mjg langstt skring og lklegast er a spurningin hafi ekki veri hugsu til enda. (Sj nnari plingar varandi essa spurningu hr).

Nmsmatsstofnun fellir t spurningu nr 70 en ltur spurningu nr 69 standa. Rttast hefi veri a fella bar essar spurningar t.

Nmsmatsstofnun gefur upp a P s rttur svarmguleiki spurningu 69.

g mun nstu dgum skrifa nmsmatsstofnun brf me essum athugasemdum. Umsknarfrestur um sklavist framhaldssklum nsta vetur rennur t n rtt eftir nstu helgi. Einkunnum verur v tplega breytt en nmsmatsstofnun hefur afreka a gera lti r vinnu fjlda unglinga.


Gallar samrmdu prfi nttrufri

N nlega birti g frslur (hr og hr) ar sem g gagnrni samrmt prf nttrufri sem lagt var fyrir 10. bekk grunnskla n vor. prfinu voru nokkrar meingallaar spurningar, sumar beinlnis rangt hugsaar og einnig margar spurningar sem voru alls ekki r v efni sem var kennt. g lt etta prf vanviringu vi bi nemendur og kennara sem hafa undanfarin r lagt sig mikla vinnu me a a markmii a ba nemendur undir framhaldssklanm.

Svr vi prfspurningunum birtust vef Nmsmatsstofnunar dag. g er a skoa au og stuttu mli hef g athugasemdir vi au sem g mun birta n nstu daga.

Prfi sem lagt var fyrir r var a hluta til r efni sem ekki var a finna eim kennslubkum sem notaar voru flestum sklum. g bendi a r kennslubkur sem notaar voru sklanum ar sem g ekki best til voru samtals 7 og blasufjldi eirra var bilinu 77-173 bls. tti mrgum ng um slkt nmsefni menntaskla og jafnvel hskla, hr erum vi a tala um 15 ra grunnsklabrn.

g veit dmi um brn sem alla t hafa stai sig vel nttrufri en komu illa t r essu prfi.

Til a komast inn nttrufribraut framhaldssklum er vimii a nemandi hafi n 5.0 nttrufri. essu prfi nu 32% eirra sem reyttu prfi ekki eirri einkunn. ess ber a geta aaeins 49% nemenda llum rganginum reyttu etta prf og m gera r fyrir a ar hafi veri um a ra nemendur sem hafi haft a markmi a komast inn nttrufribraut og treystu sr til a n tilskilinni einkunn.

a er elileg krafa nemenda og foreldra a framhaldssklar taki mi af v hversu prfi var illa sami og breyti essari vimiun r. A rum kosti eigum vi a httu a margir r essum rgangi htti vi a lra raungreinar framhaldsskla og a vri mikill skai.

Nmsmatsstofnun ber mikla byrg v hvernig essum brnum reiir af. a er sttanlegt ef mrg brn upplifa sig vanmttug gagnvart essu fagi og htta vi frekara nm raunvsindum.

Nmsmatsstofnun skuldar nemendum, kennurum og foreldrum skringar v hvaa hugsun var lg til grundvallar essu prfi.

Er a markmi essarar stofnunar a fkka eim nemendum sem fara nttrufribrautir framhaldsskla?

Er a markmi essarar stofnunar a brjta niur sjlfsmynd nemenda?


mbl.is Nemendur suvesturhorni stu sig best
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Niurstur samrmdra prfa

Flest brn 10. bekk grunnskla fengu tkomu sna r samrmdum prfum afhenta dag. Sjlfsagt hafa vibrgin veri eins mismunandi og brnin eru mrg, allt fr ofsaglei til mikils falls.

Sannleikurinn er s a essi prf skipta brnin miklu mli. Um sklavist mrgum framhaldssklunum er samkeppni milli barnanna, vinningshafar eirri samkeppni eru au brn sem fengu bestar einkunnir. Mr hefur lengi fundist a vafasamt fyrirkomulag, einkunnir gefa ekki allar upplsingar um getu nemandans.

g hef ur gagnrnt prfi sem lagt var fyrir nttrufri r (hr og hr). g hef ekki stafestar upplsingar um hvernig a kom t landsvsu en mnar heimildir herma a einkunn upp 8,5 hafi duga til a vera meal 1% eirra sem fengu besta tkomu og einkunn upp 7,5 hafi duga til a vera meal eirra 8% sem fengu bestu tkomuna. v getur einkunnin 6,5 og jafnvel 6.0 veri fn einkunn. Ef satt er segir etta miki um hversu erfitt prfi var.

a sem er alvarlegt er a essar upplsingar fylgdu ekki einkunnum barnanna llum tilvikum (a.m.k. ekki skla dttur minnar). v upplifu nemendurnir lgar einkunnir og eru margir miur sn vegna ess, jafnvel au hafi stai sig vel mia vi hpinn heild. Margir krakkarnir eru um essa helgi a taka kvrun um hvaa framhaldsskla eir eigi a skja um og einnig hvaa brautir.

Lgar einkunnir nttrufri geta ori til ess a krakkar htti vi a skja um nttrufribraut framhaldsskla. Srstaklega ef enginnhefur tskrt fyrir barninua einkunnin s kannski alls ekki svo slm.

Oft hafa heyrst hyggjuraddir vegna minnkandi skn nemenda raungreinar, etta er ekki til a bta a.

g b eftir rttum svrum nttrufriprfinu, au eiga abirtast vef nmsmatsstofnunar fljtlega. a verur frlegt a sj me hlisjn af athugasemdum mnum.


Meira af samrmdu prfi nttrufri

g birti nlega frslu ar sem g gagnrndi samrmt prf nttrufri sem lagt var fyrir 10. bekk grunnskla n nlega. ar tk g eingngu fyrir r spurningar sem a mnu viti voru beinlnis rangar ea r efni sem ekki var eim kennslubkum sem lagar voru til grundvallar.

N tla g a bta um betur og benda atrii sem hafa mun minna vgi en eigi a sur eru srkennileg essu prfi.

natt08_17

lfefnafri er gerur greinarmunur "sykrum" og "sykri" ar sem "sykrur" er samheiti yfir efnasambnd sem einnig eru kllu kolvetni. Matarsykur ea a sem vi kllum sykur(einnig reyrsykur) daglegu tali, er tvsykra og er samsett r einsykrunum glksa og frktsa.

g geri ekki r fyrir a nemendur 10. bekkjar ekki ennan mun og essi villa spurningunni tti v ekki a hafa hrif hvernig au svara essari spurningu, a er hins vegar elileg krafa til prfhfunda a notu su rtt hugtk.

natt08_23

Einungis ltillega er fari stkkbreytingar nmsefninu, ekkert um a a til a stkkbreyting valdi krabbameini urfi breytingu fleiri en einu geni nema einstaklingurinn hafi erft eitthva af essum breytingum. essi spurning er v til hliar vi nmsefni.

g astoai nokkrar stlkur fyrir prfi. Vi asto gleymdi g mr og fr a tskra fyrir eim mislegt varandi krabbamein og stkkbreytingar, bara af v mr fannst etta skemmtilegt og hugavert, ekki af v a etta vri hluti nmsefnisins. N hef g heyrt fr einni stlkunni a hn hafi geta essa spurningu eingngu vegna essa "skemmtifyrirlestur" mns.

natt08_38

essari spurningu er svar L rtt. g gat hins vegar ekki fundi neitt um etta kennslubkunum. Eftir leit google fann g vsindavefnum a tungli hefi "bundinn mndulsnning" sem ir a a hefur jafnlangan snningstma og umferartma. ettafann g ekki kennslubkinni.

natt08_41

g hef veri a velta fyrir mr hva etta "yfirleitt" essari spurningu ir. Veit einhver dmi ess a fl og fjara veri ekki tvisvar slarhring? prfi ar sem stugt er veri a leggja gildrur fyrir nemendur skiptir mli a oralag spurninganna veki ekki upp vafa hj nemendum.

natt08_48

Spurningar sem fjalla um fjlda rafeinda hvolfum frumefna hafa veri fastur liur prfum undanfarinna ra. a er lka betra a kunna skil essu til a skilja lotukerfi enlotukerfi er hluti nmsefnisins. Hins vegar er ekki fjalla um rafeindahvolf eirri kennslubk sem lg er til grundvallar nmsefninu. Ekkert er fari a hvernig fjldi rafeinda ysta hvolfi hafi hrif run frumefnanna lotukerfinu.

natt08_62

ar sem essi spurning er elifrihluta prfsins er elilegt a tla a veri s a fjalla um hrif saltmagns frostmark. g get hins vegar ekki fallist a svari H li s rangt.

natt08_63

Hvaa mli skiptir ori "hendi" li L? Hefi ekki veri ng a segja: "Mlmur leiir betur varma en plast"?

natt08_78

essi mynd snir ekki rafgreiningu vatns. Til a rafgreina vatn er ekki ng a stinga tveim vrum vatnsglas og hleypa straum . Myndin hr a neansnir rafgreiningu vatns. g veit dmi ess a nemandi lt etta atrii trufla sig og velti v fyrir sr hvort mli vri a a vri ekki hgt a rafgreina vatn me essum htti og efni sem myndaist vri v bara vatn, sbr svar M.

natt_06

Athugasemdir mnar vi prfi sem birtast essari frslu hef g ekki sent Nmsmatsstofnun, mr tti r lttvgari en r sem g birti hr ur. Engu a sur er hr um atrii a ra sem eiga ekki a koma upp prfi sem essu.

a er elileg krafa nemenda, kennara og foreldra a svona prf su yfirlesin af flki me ekkingu eim svium sem veri er a prfa r. Vikomandi verur einnig a hafa ekkingu v nmsefni sem lagt er til grundvallar prfi sem essu.etta hefur ekki veri gert.


Samrmt prf nttrufri 2. ma 2008 - athugasemdir

fstudaginn var ann 2. ma var samrmt prf nttrufri 10. bekk. g hef undanfari gagnrnt nmsefni fyrir essi prf og einnig au prf sem lg hafa veri fyrir undanfarin r. N er rin komin a v a kryfja samrmt prf nttrufri ri 2008.

Til a gera langa sgu stutta eru mrg atrii prfinu sem orka tvmlis og margar spurningar sem fjalla um atrii sem hvergi ea lauslega er minnst kennslubkum sem notaar eru.

Spurning nr. 33.

natt08_33

Fyrst skulum vi athuga hva brnin lra um frumuskiptingar. au lra a jafnskiptingu myndist tvr dtturfrumur me jafnmiki erfaefni og murfruman, rriskiptingu myndist dtturfrumur me helmingi minna erfaefni en murfruman. kennslubkunum eru engar skringamyndir sem sna muninn essum frumuskiptingum.

nttrufriprfi ri 2004 eru einni spurningunni essar smu myndir og prfinu en annarri r og teki fram a etta s jafnskipting, spurningin a ri flst a raa myndunum rtt.

g hefskoa kennslubk mna erfafri fr v Hskla. g f ekki betur s en a myndirnar prfspurningunnisni a sem kalla er metafasi, anafasi og telofasi. etta vita brn 10. bekk ekki. a sem eir sem smdu prfi greinilega vita ekki heldur er a essir fasar eru bi til jafnskiptingu og rriskiptingu, rriskiptingu koma eir fyrir tvisvar sinnum, seinna skipti eru eir eins og jafnskiptingu. Kynfrumur myndast vi rriskiptingu og v f g ekki betur s en a K, L og M su allt rttir svarmguleikar.

Spurning nr 43:

natt08_43

Athugum fyrst hva segir kennslubkinni Sl, tungl og stjrnur: "Flestar gamlar stjrnur Vetrarbrautinni hafa fundist nlgt kjarna hennar ea miju....................Slin okkar er ein af yngri stjrnunum yrilrmunum". g gat ekki fundi neitt meira bkinni sem benti klrlega til hver stasetning okkar slkerfis vri vetrarbrautinni.

Hver ofangreindra valmguleika er lklegastur mia vi essar upplsingar? Er a N af v a a er yst? Er a L af v a a er klrlega yrilarmi? Ea er aM af v a a erlka yrilarmi. g er ekki viss.

g hef leita vefnum a myndum af vetrarbrautinni okkar og skoa r, g get engan veginn s af eim hver rtta stasetningin er.

Spurning nr 65.

natt08_65

Vi fyrsta yfirlestur datt mr ekki hug anna en svar vri rtt. Vi nnari skoun get g ekki s mun v svari og svari V. Brnin fengu formlubla, g hef miki reynt a reikna mig gegnum a en er engu nr. Lklega eiga brnin a tta sig essu t fr lgmli Newton en rtt fyrir a vera bin a lslesa kennslubkina er g engu nr.

g vri akklt lesendum ef einhver getur skrt t fyrir mr muninn og bent mr rtta svari.

g hef reyndar eftir eftirgrennslan fengi vsbendingar um rtta svari en hef ekki n a skilja hvernig maur finnur a t.

Spurning nr 69 og 70

natt08_69-70

Hva er a gerast myndinni? Skoum hana vel. Hitinn upphafi er -15C og hkkar san +10C og stendur ar sta nokkrar mntur. Fast efni er a brna er lklegasta giskunin um hva s a gerast. Hitinn hkkar san enn frekar upp 35C og stendur ar sta nokkrar mntur. m giska a vkvinn s a gufa upp. Ea hva?

Hitinn hkkar enn frekar, lesum textann. Hitamlirinn st ofan pottinum allan tmann og lok tilraunarinnar var rmml efnisins helmingi minna en upphafi. a ir a hitinn gat ekki hkka meira ar sem ekki var allt efni gufa upp. Hiti efnis getur ekki hkka meira fyrr en hamskiptum er loki.

OK lklega voru tv efni pottinum upphafi, anna me brslumarki 10C og hitt me brslumarki 35C. En af hverju minnkai rmml efnisins?

Og ef etta er mli, hva er rtt svar vi spurningu 70?

Ef etta var eitt efni og prfhfundum yfirsst a hitinn gat ekki hkka pottinum ar sem ekki var allt efni gufa upp, er ekki svar T rtti svarmguleikinn? vek g athygli a spurningunni stendur "Grafi snir a", svarmguleika T er ekki hgt a lesa af grafinu, heldur r textanum.

Eftir mikla yfirlegu ttai g mig loksins einu mgulegu lausninni. g er hins vegar ekki sannfr um a prfhfundar hafi haft hana huga, mig grunar a hitinn hafi ekki tt a hkka eftir 23. mn, a hafi veri mistk a lta lnuna halda fram upp.

essi eina mgulega lausn er raut dagsins, "ertu skarpari en sklakrakki"? er spurning dagsins. Getur einhver s lausnina?

a arf kannski ekki a taka a fram en nmsefninu er ekkert fjalla um a a hitastig efnis haldist stugt mean hamskipti eiga sr sta, hva hvernig etta lti t egar um fleiri en eitt efni er a ra. Engin lnurit ekk v sem er myndinni er kennslubkinni.

Spurning nr 71-73

Spurningarnar taka heila blasu og g kva a reyta ekki lesendur me v a lma hana inn essa frslu. Spurningin fjallar um pendl og sveiflutma. nmsefninu er hvergi minnst pendl ea sveiflutma. a er hins vegar hgt merkhugsun a leysa verkefni en aftur kem g a v a etta nmsefni er alveg ngu miki og flki, a er arfi a vera me spurningar sem eru t fyrir efni.

Spurning nr 74.

natt08_74

essi spurning olli mr svolitlum heilabrotum. Tengingar 1,3, og 5 ganga ekki upp og ekki kviknar v perunni. Ekkert er athugavert vi tengingar nr 4. Brnin lra um hlitengdar rafrsir eins og er nr 2. Hins vegar skilst mr a rafmagn s eins og vatn, fli alltaf auveldustu leiina, ar sem peran er kv. vinm og v flir ekki ngur straumur um rafrsina nr 2 til a ljs kvikni perunni. essi spurning reynir skilning og bestu nemendurnir tta sig essu. a er hins vegar ekki fjalla um etta nmsefninu.

a er alvarlegt ml a misrmi milli kennsluefnis og prfa skuli vera eins miki og g hef raki hrna, einnig er alvarlegt ef villur eru prfinu.

a er viringarleysi vi bi nemendur og kennara a svona miki af prfinu s r efni sem ekkert er fjalla um. Bi nemendur og kennarar hafa mrg lagt miki sig fyrir etta prf og eiga betra skili.

Fyrir utan au atrii sem g geri athugasemdir vi hr a ofan er prfi ungt og oft veri a gera spurningarnar arflega flknar me v a bta inn strum og upplsingum sem engu mli skipta vi rlausn verkefnanna.

a sem veldur mr ekki sur hyggjum er a mia vi allar r villur sem g tel a su prfinu treysti g prfhfundum ekki til a velja rtta svarmguleika sem rtt svar.

g hef n egar skrifa Nmsmatsstofnun brf og gert athugasemdir vi prfi. g hvet ara foreldra a kynna sr prfi og nmsefni og gera einnig athugasemdir.

Svr vera birt vef nmsmatsstofnunar egar einkunnir hafa veri birtar. g hef huga a fylgjast me hver au vera.


Nmsefni til samrmds prfs nttrufri

Yfirskrift seinustu frslu var "Er magn vsun gi?". essi pistill kallast vi essa yfirskrift ar sem essi spurning vi um nmsefni sem er til samrmds prfs nttrufri 10. bekk. g hefskoa etta nmsefni ar sem g hef astoa dttur mna vi undirbning undir etta prf. a er skemmst fr v a segja a etta nmsefni er mjg miki og krfur sem gerar eru til barnanna eru miklar.

g tla hr stuttu mli a fara yfir a sem brnin urfa a kunna skil . S listi getur stuttri upptalningu ekki veri tmandi en gefur til kynna hversu yfirgripsmiki a efni er sem au fara yfir og lesa fyrir essi prf. ar sem g veit a margir hafa ekki olinmi fyrir langar frslur bi g a bara renna lauslega yfir ennan lista, rtt til a f hugmynd um hversu vtt svi etta nmsefni spannar.

Lfvsindi:

Einkenni lfvera (119 bls)

  • efnaskipti, msar gerir flis, byggingarefni lfvera
  • Frumur, frumulffri og starfssemi
  • Vefir, lffri, lffrakerfi
  • Samskipti lfvera, vistkerfi, fukejan og fupramdi

Lifandi verld (173 bls)

  • Veirur og dreifkjrnungar, einkenni og bygging
  • Frumverur, helstu hpar og einkenni eirra
  • Sveppir, helstu hpar og einkenni eirra
  • rungar, byrkingar og mosar, einkenni
  • Frplntur, dulfrvingar og berfrvingar, helstu einkenni og xlunarfri
  • Hryggdr, helstu flokkar og einkenni

Erfir og run (87 bls)

  • Vkjandi, rkjandi erfir
  • arfhreinn, arfblendinn, svipger,arfger
  • Lgmli um askilna litninga
  • Lgmli um ha samrun
  • Reitatflur og lkur arfger afkvmareikna t fr arfger foreldra
  • stkkbreytingar kynfrumum, lkamsfrumum
  • Fjlgenaerfir, kyntengdar erfir
  • erfir blflokka
  • erfir og umhverfi
  • erfatkni, splst DNA
  • run, breytileiki, nttruval
  • runarsaga mannsins

Jarvsindi

Sl tungl og stjrnur (139 bls)

  • Vetrarbrautir, mismunandi gerir og einkenni eirra
  • Rauvik, blvik, dopplerhrif, dulstirni
  • stjrnur, gerir, str og einkenni
  • HR-lnuriti
  • slir, ger
  • run stjarna, frumstjarna, hvtir dvergar, nifteindastjrnur, svarthol
  • Slkerfi, run og myndun okkar slkerfis
  • Reikistjrnurnar - nfn, r og helstu einkenni hverrar
  • halastjrnur, geimgrti
  • mndulhalli, rstir, kvartilaskipti tunglsins, sjvarfll

Elisvsindi

Kraftur og hreyfing (79 bls)

  • munurinn yngd og massa, yngdarkraftur jarar
  • kraftur = massi x hrun
  • nningur, msar gerir
  • rstingur = kraftur / flatarml
  • Flotkraftur
  • elismassi
  • vkvaknin tki
  • vinna = kraftur x vegalengd
  • afl = vinna / tmi
  • Vlar - vogarstng, trissa, hjl og s, skbor, fleygur, skrfa
  • kraftahlutfall
  • rj lgml Newtons
  • skriungi = massi x hrai

Efnisheimurinn (77 bls)

  • Frumefni, efnasambnd, efnablndur, efnaformlur
  • hamskipti efna, brslumark og suumark, hrif loftrstings
  • Efnaleysing, mettun lausna
  • Efnahvrf
  • rafeindir, rteindir, nifteindir
  • jnir og slt
  • Lotukerfi, stistala, massatala, lotur, flokkar, efnaeiginleikar efna eftir stu lotukerfinu, hvarfgirni, hvaa efni geta hvarfast saman og hvaa hlutfllum.
  • nttruleg frumefni
  • rafgreining vatns
  • efnajfnur, geta stillt efnajfnur
  • tvermin, innvermin efnahvrf
  • srur og basar, hlutleysing

Orka (155 bls)

  • Varmi, hreyfing sameinda, hreyfiorka
  • varmaleiing, varmaburur, varmageislun
  • tvmlmur
  • hiti og varmi, mlingar og einingar
  • elisvarmi
  • efnaorka, stuorka
  • Rafmagn, rafhleslur, rafkraftar, rafsvi, sturafmagn, eldingar, eldingavari, rafspenna, rafstraumur, vinm
  • Lgml Ohms: straumur = spenna / vinm
  • rafhlur, rafgeymar, jafnstraumur, ristraumur
  • rafafl = spenna x straumur
  • straumrsir, rofar, ratenging, hlitenging, ryggi
  • Segulmagn, segulkraftur, segulmagn r rafmagni, rafmagn r segulmagni
  • Hljbylgjur, langbylgjur, hreyfing sameindanna, bylgjulengd, sveifluvdd, tni
  • hrif bylgjulgunar tnh og hljstyrk
  • dopplerhrif, dptarmlar
  • vxlverkun bylgna
  • ljs - ljsorka, ljseindir
  • rafsegulbylgjur, verbylgjur, rafsegulrfi, snilega og snilega rfi
  • tveli ljss
  • glarljs, florljs, neonljs
  • speglun, kptur spegill holspegill, brennipunktur, ljsbrot
  • Linsur, safnlinsur, dreifilinsu
  • reindir
  • sterk vxlverkun
  • samstur
  • frumefnabreytingar og geislavirkni, alfasundrun, betasundrun, gammasundrun
  • rvu kjarnahvrf, kjarnorka, nting, kjarnaofnar, helmilefni, stristengur.

a eru mun fleiri atrii sem brnin urfa a kunna skil , etta eru au helstu.

Eins og sst upptalningunni er etta yfirgripsmiki efni, etta er nmsefni 8. 9. og 10 bekkjar, samtals7 kennslubkur. Eins og sst upptalningunni eru arna msar elisfriformlur og prfinu er miki af dmum ar sem brnin urfa a beita eim. bkunum eru f slk dmi og kennslunni er ltil hersla fingu a reikna svona dmi.

egar fari er yfir svona yfirgripsmiki efni er htta a alla dpt umfjllunina vanti og fyrir viki last brnin ekki skilning nmsefninu. Afleiingin er s a nmsefni lra au eins og pfagaukar n skilnings v hva a ir.

Fstir kennarar hafa djpa ekkingu elisfri ea lffri. v er ekki hgt a tlast til a eir geti tskrt etta efni umfram a sem gert er bkunum, afleiingin verur a skilning vantar.

ar sem efni er umfangsmiki og oft mjg flki, treysta mrg brnin sr ekki etta prf. Brn sem hfu hugsa sr a taka a og hfu hug a fara nttrufribraut menntaskla. a er v ekki a undra a mrg eirra skri sig r prfinu seinustu vikur fyrir prf. Ef au taka etta prf ekki komast au ekki nttrufribraut menntaskla.

g tel a strfri s mikilvg undirstaa undir flest hsklanm. Nm hsklastigi byggist m.a. rannsknavinnu, ar er tlfri nausynleg og til a skilja tlfri er strfrikunntta skilyri. v tel g strvarasamt a aukinn fjldi nemenda fari mlabrautir ea samflagsbrautir me minni undirstu strfri en ella.

etta gti veri afleiing af alltof ungu og yfirgripsmiklu nmsefni til samrmds prfs nttrufri.

Niurstur svonefndra PISA kannana nttrufri benda til a slensk ungmenni su ver a sr nttrufrum en jafnaldrar eirra mrgum afeim lndum sem einnig taka tt essum knnunum. Getur veri a hluti skringarinnar liggi v a nmsefni s a yfirgripsmiki a meginorri nemendanna skilji a ekki og v sitji lti af ekkingunni eftir til lengri tma?

g er ekki viss um a magn nmsefnis feli sr gi. g tel mun heillavnlegra a kenna etta efni til skilnings og skera a frekar niur annig a einhver von s til a meira sitji eftir.

Eins og g hef ur nefnt hr sunni hef g athugasemdir vi samrmd prf nttrufri. au eru oft illa samin og rtt fyrir a nmsefni s flki og yfirgripsmiki eru margar spurningar sem fara t fyrir a efni sem kennt er bkunum, spurningar sem krefjast ekkingar sem nr t fyrir nmsefni. Stundum slkt rtt sr, en egar nmsefni er eins yfirgripsmiki og tali er upp hr a ofan finnst mr a orka tvmlis.

g er me stdentsprf af nttrufribraut, BSc Lffri, MSc heilbrigisvsindum. g hef lesi allar essar kennslubkur sem eru til prfs 10. bekk og g vandrum mesumar spurningarnar essum prfum.

Er a elilegt?


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband