Nmsefni til samrmds prfs nttrufri

Yfirskrift seinustu frslu var "Er magn vsun gi?". essi pistill kallast vi essa yfirskrift ar sem essi spurning vi um nmsefni sem er til samrmds prfs nttrufri 10. bekk. g hefskoa etta nmsefni ar sem g hef astoa dttur mna vi undirbning undir etta prf. a er skemmst fr v a segja a etta nmsefni er mjg miki og krfur sem gerar eru til barnanna eru miklar.

g tla hr stuttu mli a fara yfir a sem brnin urfa a kunna skil . S listi getur stuttri upptalningu ekki veri tmandi en gefur til kynna hversu yfirgripsmiki a efni er sem au fara yfir og lesa fyrir essi prf. ar sem g veit a margir hafa ekki olinmi fyrir langar frslur bi g a bara renna lauslega yfir ennan lista, rtt til a f hugmynd um hversu vtt svi etta nmsefni spannar.

Lfvsindi:

Einkenni lfvera (119 bls)

  • efnaskipti, msar gerir flis, byggingarefni lfvera
  • Frumur, frumulffri og starfssemi
  • Vefir, lffri, lffrakerfi
  • Samskipti lfvera, vistkerfi, fukejan og fupramdi

Lifandi verld (173 bls)

  • Veirur og dreifkjrnungar, einkenni og bygging
  • Frumverur, helstu hpar og einkenni eirra
  • Sveppir, helstu hpar og einkenni eirra
  • rungar, byrkingar og mosar, einkenni
  • Frplntur, dulfrvingar og berfrvingar, helstu einkenni og xlunarfri
  • Hryggdr, helstu flokkar og einkenni

Erfir og run (87 bls)

  • Vkjandi, rkjandi erfir
  • arfhreinn, arfblendinn, svipger,arfger
  • Lgmli um askilna litninga
  • Lgmli um ha samrun
  • Reitatflur og lkur arfger afkvmareikna t fr arfger foreldra
  • stkkbreytingar kynfrumum, lkamsfrumum
  • Fjlgenaerfir, kyntengdar erfir
  • erfir blflokka
  • erfir og umhverfi
  • erfatkni, splst DNA
  • run, breytileiki, nttruval
  • runarsaga mannsins

Jarvsindi

Sl tungl og stjrnur (139 bls)

  • Vetrarbrautir, mismunandi gerir og einkenni eirra
  • Rauvik, blvik, dopplerhrif, dulstirni
  • stjrnur, gerir, str og einkenni
  • HR-lnuriti
  • slir, ger
  • run stjarna, frumstjarna, hvtir dvergar, nifteindastjrnur, svarthol
  • Slkerfi, run og myndun okkar slkerfis
  • Reikistjrnurnar - nfn, r og helstu einkenni hverrar
  • halastjrnur, geimgrti
  • mndulhalli, rstir, kvartilaskipti tunglsins, sjvarfll

Elisvsindi

Kraftur og hreyfing (79 bls)

  • munurinn yngd og massa, yngdarkraftur jarar
  • kraftur = massi x hrun
  • nningur, msar gerir
  • rstingur = kraftur / flatarml
  • Flotkraftur
  • elismassi
  • vkvaknin tki
  • vinna = kraftur x vegalengd
  • afl = vinna / tmi
  • Vlar - vogarstng, trissa, hjl og s, skbor, fleygur, skrfa
  • kraftahlutfall
  • rj lgml Newtons
  • skriungi = massi x hrai

Efnisheimurinn (77 bls)

  • Frumefni, efnasambnd, efnablndur, efnaformlur
  • hamskipti efna, brslumark og suumark, hrif loftrstings
  • Efnaleysing, mettun lausna
  • Efnahvrf
  • rafeindir, rteindir, nifteindir
  • jnir og slt
  • Lotukerfi, stistala, massatala, lotur, flokkar, efnaeiginleikar efna eftir stu lotukerfinu, hvarfgirni, hvaa efni geta hvarfast saman og hvaa hlutfllum.
  • nttruleg frumefni
  • rafgreining vatns
  • efnajfnur, geta stillt efnajfnur
  • tvermin, innvermin efnahvrf
  • srur og basar, hlutleysing

Orka (155 bls)

  • Varmi, hreyfing sameinda, hreyfiorka
  • varmaleiing, varmaburur, varmageislun
  • tvmlmur
  • hiti og varmi, mlingar og einingar
  • elisvarmi
  • efnaorka, stuorka
  • Rafmagn, rafhleslur, rafkraftar, rafsvi, sturafmagn, eldingar, eldingavari, rafspenna, rafstraumur, vinm
  • Lgml Ohms: straumur = spenna / vinm
  • rafhlur, rafgeymar, jafnstraumur, ristraumur
  • rafafl = spenna x straumur
  • straumrsir, rofar, ratenging, hlitenging, ryggi
  • Segulmagn, segulkraftur, segulmagn r rafmagni, rafmagn r segulmagni
  • Hljbylgjur, langbylgjur, hreyfing sameindanna, bylgjulengd, sveifluvdd, tni
  • hrif bylgjulgunar tnh og hljstyrk
  • dopplerhrif, dptarmlar
  • vxlverkun bylgna
  • ljs - ljsorka, ljseindir
  • rafsegulbylgjur, verbylgjur, rafsegulrfi, snilega og snilega rfi
  • tveli ljss
  • glarljs, florljs, neonljs
  • speglun, kptur spegill holspegill, brennipunktur, ljsbrot
  • Linsur, safnlinsur, dreifilinsu
  • reindir
  • sterk vxlverkun
  • samstur
  • frumefnabreytingar og geislavirkni, alfasundrun, betasundrun, gammasundrun
  • rvu kjarnahvrf, kjarnorka, nting, kjarnaofnar, helmilefni, stristengur.

a eru mun fleiri atrii sem brnin urfa a kunna skil , etta eru au helstu.

Eins og sst upptalningunni er etta yfirgripsmiki efni, etta er nmsefni 8. 9. og 10 bekkjar, samtals7 kennslubkur. Eins og sst upptalningunni eru arna msar elisfriformlur og prfinu er miki af dmum ar sem brnin urfa a beita eim. bkunum eru f slk dmi og kennslunni er ltil hersla fingu a reikna svona dmi.

egar fari er yfir svona yfirgripsmiki efni er htta a alla dpt umfjllunina vanti og fyrir viki last brnin ekki skilning nmsefninu. Afleiingin er s a nmsefni lra au eins og pfagaukar n skilnings v hva a ir.

Fstir kennarar hafa djpa ekkingu elisfri ea lffri. v er ekki hgt a tlast til a eir geti tskrt etta efni umfram a sem gert er bkunum, afleiingin verur a skilning vantar.

ar sem efni er umfangsmiki og oft mjg flki, treysta mrg brnin sr ekki etta prf. Brn sem hfu hugsa sr a taka a og hfu hug a fara nttrufribraut menntaskla. a er v ekki a undra a mrg eirra skri sig r prfinu seinustu vikur fyrir prf. Ef au taka etta prf ekki komast au ekki nttrufribraut menntaskla.

g tel a strfri s mikilvg undirstaa undir flest hsklanm. Nm hsklastigi byggist m.a. rannsknavinnu, ar er tlfri nausynleg og til a skilja tlfri er strfrikunntta skilyri. v tel g strvarasamt a aukinn fjldi nemenda fari mlabrautir ea samflagsbrautir me minni undirstu strfri en ella.

etta gti veri afleiing af alltof ungu og yfirgripsmiklu nmsefni til samrmds prfs nttrufri.

Niurstur svonefndra PISA kannana nttrufri benda til a slensk ungmenni su ver a sr nttrufrum en jafnaldrar eirra mrgum afeim lndum sem einnig taka tt essum knnunum. Getur veri a hluti skringarinnar liggi v a nmsefni s a yfirgripsmiki a meginorri nemendanna skilji a ekki og v sitji lti af ekkingunni eftir til lengri tma?

g er ekki viss um a magn nmsefnis feli sr gi. g tel mun heillavnlegra a kenna etta efni til skilnings og skera a frekar niur annig a einhver von s til a meira sitji eftir.

Eins og g hef ur nefnt hr sunni hef g athugasemdir vi samrmd prf nttrufri. au eru oft illa samin og rtt fyrir a nmsefni s flki og yfirgripsmiki eru margar spurningar sem fara t fyrir a efni sem kennt er bkunum, spurningar sem krefjast ekkingar sem nr t fyrir nmsefni. Stundum slkt rtt sr, en egar nmsefni er eins yfirgripsmiki og tali er upp hr a ofan finnst mr a orka tvmlis.

g er me stdentsprf af nttrufribraut, BSc Lffri, MSc heilbrigisvsindum. g hef lesi allar essar kennslubkur sem eru til prfs 10. bekk og g vandrum mesumar spurningarnar essum prfum.

Er a elilegt?


Sasta frsla | Nsta frsla

Athugasemdir

1 identicon

Fstir kennarar hafa djpa ekkingu elisfri ea lffri - segir etta ekki allt sem segja arf? Vi urfum a vanda vel menntun barnanna, en lausnin held g a s ekki a draga r nmsefni, og enn sur a draga r krfum ea leggja niur prf, eins og stefnt er a me lokaprf grunnskla. Og tt vi eigum vandrum me sumt essum prfum nna er a vsbending um a frunum fleygir fram. Svona lt g n mlin ruvsi en , en etta arf a grandskoast, fordmalaust. Guni

Guni r lafsson (IP-tala skr) 4.5.2008 kl. 13:29

2 Smmynd: Lra Hanna Einarsdttir

g er bin a senda slina essa frslu t um van vll, til vinkvenna minna sem eru kennarar, mur barna samrmdum prfum og fleiri og fleiri... Allir taka undir me r og margir hafa sent etta heilu kennarahpana msum sklum.

Frbr pistill og nausynleg bending, takk!

Lra Hanna Einarsdttir, 4.5.2008 kl. 13:41

3 Smmynd: Kristjana Bjarnadttir

Takk fyrir Lra

g er ekki flink vi a vekja athygli essu bloggi mnu enda er etta fyrst og fremst yfirfall skounum mnum, hugsa upphtt me rlitlu persnulegu vafi egar annig liggur mr.

g held a etta s seinasta skipti sem nttrufri er kennd til samrmds prfs. a a a skuli vera prfa samrmt r essu er ekki aalvandamli a mnu mati, a er efni sem nota er og fari er yfir. Einnig eru prfin illa samin og hef g hyggju a kryfja njasta prfi (a var lagt fyrir fstudaginn) og birta gagnrni a fljtlega.

Kristjana Bjarnadttir, 4.5.2008 kl. 14:23

4 Smmynd: Lra Hanna Einarsdttir

Vinkona mn sagi mr sgu gr. Maurinn hennar er sjvarlffringur og au eiga 14 ra dttur. Stundum egar hann er a hjlpa henni vi nmi segir hann vi hana a a s ekki hgt a svara essari ea hinni spurningunni - v spurningin sjlf s einfaldlega rng. etta er auvita bara rugl!

Lra Hanna Einarsdttir, 4.5.2008 kl. 14:32

5 Smmynd: Erna Bjarnadttir

etta er mjg rf umra og g held a etta s kjarni mlsins. Alltof mikil yfirfer og g get ekki mynda mr, g hafi almennt jkvtt vihorf til kennara og viri strf eirra, a eir hafi allan ann bakgrunn sem nmsefni gerir krfur um til kennara. Afleiingin: J t.d. rangar spurningar, ruglu brn sem treysta sr ekki essum nmsgreinum.

Erna Bjarnadttir, 4.5.2008 kl. 15:21

6 Smmynd: Solla Gujns

Solla Gujns, 5.5.2008 kl. 20:52

Bta vi athugasemd

Ekki er lengur hgt a skrifa athugasemdir vi frsluna, ar sem tmamrk athugasemdir eru liin.

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband