Er run stareynd ea skoun

Er hgt a hafa mismunandi skoun stareyndum raunvsindanna? Dmi:

  • 2+2=5.
  • Jrin er flt.
  • Slin snst kringum jrina.

Eru til mismunandi skoanir fullyringum sem essum? Erum vi tilbin til a viurkenna essar fullyringar sem jafnrtthar skoanir og a sem vi teljum "vsindalega sanna"?

Hvaa hug berum vi til menntakerfisins ef vegi okkar verur flk sem stahfir eitthva af eim atrium sem g taldi upp hr a ofan?

run er mnum huga stareynd og hlt g satt a segja a svo vri huga flestra. Gilda einhver nnur vihorf okkar meal gagnvart eim raunvsindum en til eirra sem g taldi upp hr a ofan?

Hvernig kirkjan vill tlka skpunarsguna ljsi runar er mr ekki ljst. Ekki a a trufli mig ea mna sn lfi, heldur finnst mr ekki bolegt a unglingar upplstu samflagi ntmans lti Adam og Evu sem sgupersnur mannkynssgunni. Kristinfri er kennd grunnsklum slandi, a er stareynd. ͠essari kennslu er alls ekki alltaf ljst hvenr er veri a kenna brnunum stafestar sgusagnir me misvitrum boskap (dmi: sonarfrn Abrahams) ea stareyndir mannkynssgunar.

Er a nema von a brnin geri sr ekki alltaf grein fyrir mrkunum arna milli fyrst a er ekki skrt t fyrir eim? Hver er tilgangurinn me svona kennslu?

Getur veri a upplst ntma samflag telji a bara lagi a hgt s a hafa "skoun" a skpunarsagan eigi vi rk a styjast? Erum vi virkilega svo hrdd vi kirkjuna a vi orum ekki a andmla essu opinberlega?

Berum vi meiri viringu fyrir mismunandi "skounum" stareyndum raunvsindanna ef r sna a trarlegum litaefnum heldur en eim atrium sem talin voru upp upphafi pistilsins?


Sasta frsla | Nsta frsla

Athugasemdir

1 Smmynd: Mofi

Ef r finnstdarwinismi vera svona mikil stareynd, a einfrmungar uru a einstaklingum, hvaa rk og alvru stareyndir styja essa tr na?

Er virkilega eitthva a v a kenna hva styur run oghva passar ekki vi run og leyfa nemendum a velja hva eir telji vera lklegast?

Mofi, 20.11.2007 kl. 18:34

2 Smmynd: Kristjana Bjarnadttir

Sll Mofi

g geng skrefinu lengra en a finnast ea tra a runar s stareynd. mnum huga er run stareynd. a rksty g me:

  • Steingervingar segja okkur a lfverur sem voru til fyrir rsundum voru ruvsi en r sem vi finnum dag. Hgt er a raa v sem fundist hefur rkrna skyldleika ea runarfrilega r.
  • Ef umhverfisskilyri breytast getur kveinn eiginleiki lfvera vikomandi vist ori hagstari en ur og nttrulegt val ori til ess a t.d. litur sem var sjaldgfur veri rkjandi.
  • Sklanmi baktera orsakast af stkkbreytingu. Bakterur sem ola lyfi lifa af lyfjagjfina og til vera smm saman fjlnmar bakterur.
  • run fr fullkomnum einfrumungum fjlfrumunga hefur teki milljnir ra. a er erfitt a skilja slkan tmaskala en ef skoaar eru r lfverur sem til eru dag, einfrumungar sem fjlfrumungar og allt ar milli og bori saman vi steingervinga sem fundist hafa er hgt a setja upp skyldleikatr.

g gti haldi lengi fram en geri ekki r fyrir a a breyti tr inni skpunarsguna.

Hva er a sem passar ekki vi run? Enn hefur ekki tekist a kveikja lf rannsknastofu en a ngir ekki til a hafna run.

Vissulega er margt vsindum sem ekki er fullekkt, a er nausynlegt a viurkenna a. Ef vi skrum a me yfirnttrulegum skringum, httum vi a spyrja spurninga og n eirra er ekkert rannsaka, n rannskna vera engar framfarir.

kennslu barna er elilegt a leggja bor fyrir au a sem snt hefur veri fram me vsindalegum aferum en halda fr eim v sem menn ffri notuu til a tskra heim sem eir skildu ekki hr ur fyrr.

Ekki tlum vi a lta brnin okkar velja hvort eim finnist jrin er flt ea hntttt?

Kristjana Bjarnadttir, 20.11.2007 kl. 21:22

3 Smmynd: Mofi

  • Steingervingar segja okkur a lfverur sem voru til fyrir rsundum voru ruvsi en r sem vi finnum dag. Hgt er a raa v sem fundist hefur rkrna skyldleika ea runarfrilega r.

a er rtt a vi finnum steingervinga en a a sem vi finnum passi vi run er engann veginn rtt. run spi fyrir v a vi myndum sj "einfaldar" lfverur fyrst og san vera sm saman flknari og flknari ea nr v sem vi sjum dag ar sem vi sjum hvernig drin breyttust.Stareyndin er aftur mti s a vi finnum fyrst mikla fjlbreytni dra n nokkurar runarsgu, dr sem eru merkilega svipu eim sem eru til dag.

Stephen J Gould
The history of most fossil species includes two features particularly inconsistent with gradualism: 1. Stasis. Most species exhibit no directional change during their tenure on earth. They appear in the fossil record looking much the same as when they disappear; morphological change is usually limited and directionless. 2. Sudden appearance. In any local area, a species does not arise gradually by the steady transformation of its ancestors; it appears all at once and `fully formed.'

a er til ng af tilvitnunum fr vsindamnnum ar sem fjalla er um essa "stareynd".

  • Ef umhverfisskilyri breytast getur kveinn eiginleiki lfvera vikomandi vist ori hagstari en ur og nttrulegt val ori til ess a t.d. litur sem var sjaldgfur veri rkjandi.

A dr alagist astum er engin alvru rk fyrir run. Vi sjum a au hafa etta sr og sjum a gerast merkilega hratt. Til dmis hafa rannsknir finkunum frgu hans Darwins flakka fr lngum goggum til styttri. A sj a fugl geti fengi lengri ea styttri gogg og draga lyktun a froskar breyttust menn er vgast sagt a draga meiri lyktun en stareyndirnar gefa til kynna. Vi vitum a dr hafa algunarhfileika en eina sem getur bi til eitthva ntt eru tilviljana kenndar stkkbreytingar og vi hfum vgast sagt ekki s neitt sem er sannfrandi um eirra skpunarmtt.

Sklanmi baktera orsakast af stkkbreytingu. Bakterur sem ola lyfi lifa af lyfjagjfina og til vera smm saman fjlnmar bakterur.

etta dmi er svona svipa og maur sem horfir stra flkna vl og er a hugsa um hva gti hafa bi vlina til. San sr hann stein lenda henni og hn bilar og hann hrpar yfir sig "eureka", svona var vlin til. Hrna er sm lestur ef telur mig ekki fara me rtt ml: Antibiotic Resistance of Bacteria: An Example of Evolution in Action?

run fr fullkomnum einfrumungum fjlfrumunga hefur teki milljnir ra. a er erfitt a skilja slkan tmaskala en ef skoaar eru r lfverur sem til eru dag, einfrumungar sem fjlfrumungar og allt ar milli og bori saman vi steingervinga sem fundist hafa er hgt a setja upp skyldleikatr.

Ernst Mayr
Paleontologists had long been aware of a seeming contradiction between Darwin's postulate of gradualism, confirmed by the work of population genetics, and the actual findings of paleontology. Following phyletic lines through time seemed to reveal only minimal gradual changes but no clear evidence for any change of a species into a different genus or for the gradual origin of an evolutionary novelty. Anything truly novel always seemed to appear quite abruptly in the fossil record.

Niles Eldredge
No wonder paleontologists shied away from evolution for so long. It seems never to happen. Assiduous collecting up cliff faces yields zigzags, minor oscillations, and the very occasional slight accumulation of changeover millions of years, at a rate too slow to really account for all the prodigious change that has occurred in evolutionary history. When we do see the introduction of evolutionary novelty, it usually shows up with a bang, and often with no firm evidence that the organisms did not evolve elsewhere! Evolution cannot forever be going on someplace else. Yet that's how the fossil record has struck many a forlorn paleontologist looking to learn something about evolution.

Stephen Jay Gould
The extreme rarity of transitional forms in the fossil record persists as the trade secret of paleontology. The evolutionary trees that adorn our textbooks have data only at the tips and nodes of their branches; the rest is inference, however reasonable, not the evidence of fossils.

Hva er a sem passar ekki vi run? Enn hefur ekki tekist a kveikja lf rannsknastofu en a ngir ekki til a hafna run.

Steingervingarnir er a fyrsta sem mr dettur hug. San er margt nttrunni sem er ekki hgt a tskra a hafi gerst litlum tilviljanakenndum skrefum v verur a hafa allt tilbi sama tma. Mli er a ef tilviljun a hafa teki strt stkk er enginn munur v og kraftaverki. Svona einfaldanleg kerfi er srstaklegaaugljs minnstu einingum lfsog annig dmum fjlgar eftir v sem vi rannskum meira. Hrna er mitt upphalds dmi um slkt tki: http://mofi.blog.is/blog/mofi/entry/279720/

San er lfi svo greinilega hanna a hafna v er a hafna rkhyggju og vsindum sama tma. g reyndi a tskra a hrna: http://mofi.blog.is/blog/mofi/entry/360555/

Ekki tlum vi a lta brnin okkar velja hvort eim finnist jrin er flt ea hntttt?

Ef a vri umdeilt teldi g elilegt a eim vru kennd au rk sem vru me og au sem vru mti, allt anna vri ffri sama tt a einhver er voalega sannfrur um a hann hafi rtt fyrir sr. Hrna aftur mti erum vi a tala um eitthva sem enginn var vitni aog rstareyndir sem styja run eru mjg svo hpnar svo ekki s meira sagt. etta er san kvein tr sem er algjrlega mti strum hluta trarbraga mannkyns og einhver mun mgast egar etta er kennt sannleikur.

Mofi, 20.11.2007 kl. 22:57

4 Smmynd: Kristjana Bjarnadttir

J etta er strskemmtilegt lf. g held g reyni ekkert a hnika r Mofi.

g held hins vegar a svona rkrur veki okkur hin svolti upp me hva er gangi. a er tilhneiging til a lta svona umru og skoanir sem essar sem vind um eyru jta. g ttast a a ti undir ffri. Nlega greiddi fulltrislendinga Evrpuri ingmanna atkvi gegn lyktun um a vara vi v a skpunarkenningin veri kennd sem vsindagrein. a er full sta til a vera varbergi.

Kristjana Bjarnadttir, 20.11.2007 kl. 23:25

5 Smmynd: Mofi

Kristjana: g held hins vegar a svona rkrur veki okkur hin svolti upp me hva er gangi. a er tilhneiging til a lta svona umru og skoanir sem essar sem vind um eyru jta. g ttast a a ti undir ffri.

Vonandi er g a lesa vitlaust en teluru a svona rkrur ti undir ffri? Alltaf vsindum hafa deilur auki ekkingu, ef run er svona svakalega vel studd af stareyndunum hefur hn gott af gagnrni. Ef hn er aftur mti ekki snn er rf v a nota lygar til a verja hana, kenna hana sem sannleika og gera grn a llum eim sem dirfast a gagnrna hana. Held a a s alveg komi hreint a hn er ekki snn.

Kristjana: Nlega greiddi fulltrislendinga Evrpuri ingmanna atkvi gegn lyktun um a vara vi v a skpunarkenningin veri kennd sem vsindagrein. a er full sta til a vera varbergi.

getur ekki vari na tr, getur ekki komi me alvru rk fyrir henni en samt er nausynlegt a vera varbergi gagnvart eim sem eru sammla inni tr. g held g sji alveg hvernig hugsar ea hugsar ekki.

Haukur: Mofi ef trir raun ID vriru til a benda mr rk sem stija a? (g hef heyrt mis rk sem stra gegn run, arf ekki fleyri)

fyrsta lagi eru rk mti run, rk me ID v a eru ekki arir mguleikar sem vi hfum a velja r. eir gtu veri fleiri en vi vitum ekki hverjir eir eru. San eru dmi um flkna hnnun rk sem styja ID, alveg eins og forritunarki ea bk er snnun fyrir tilvist forritara ea tilvist rithfundar er DNA snnun fyrir tilvist einhvers sem bj a til og setti upplsingarnar a.

Mofi, 21.11.2007 kl. 00:00

6 Smmynd: Mofi

Kristjana, rk sem komst me til a styja essa runartr na voru algjrt bull og stainn fyrir a horfast augu vi a velur a loka augunum. Auvita itt val en endilega sndu sm heiarleika og viurkenndu a etta er n tr tt hafir engar sannanir til a styja hana.

Mofi, 21.11.2007 kl. 00:01

7 Smmynd: Kristjana Bjarnadttir

Mofi: a er alveg rtt hj r a runarkenningin verur a ola umru og gagnrni. Hn gerir a enda er hn kennd sem vsindi t um allan heim. g vil leirtta ig me a a g tel ekki a rkrurnar valdi ffri,heldur a eir sem ahyllast runarkenninguna hundsi essa umru og telji run svo sjlfsaga a a s lagi a kynna Adam og Evu fyrir brnunum okkar sem persnur mannkynssgunar, a tel g a ti undir ffri:

g held hins vegar a svona rkrur veki okkur hin svolti upp me hva er gangi. a er tilhneiging til a lta svona umru og skoanir sem essar sem vind um eyru jta. g ttast a a ti undir ffri.

g skal lka jta a g tri a run hafi tt sr sta og eigi sr sta enn ann dag dag. g tri lka a jrin s hntttt. g hef rkstutt "tr" mna run og tla ekki a gera a aftur.

g tel a essar umrur su nausynlegar og er v ng me itt innlegg.

Fyrir okkursem erum "runartrar" er hollt a vita af rumhugmyndum og gera okkur grein fyrir a r eru mun algengari en okkur grunar. Hversu langt er rttltanlegt a ganga a viurkenna r, viurkennum vi frekar essar hugmyndir og umberum r frekar en a jrin s flt af v a etta snertir trarhugmyndir flks? a var a sem g vildi f flk til umhugsunar um me essum pistli mnum.

Kristjana Bjarnadttir, 21.11.2007 kl. 08:32

8 Smmynd: Mofi

Kristjana: a er alveg rtt hj r a runarkenningin verur a ola umru og gagnrni. Hn gerir a enda er hn kennd sem vsindi t um allan heim. g vil leirtta ig me a a g tel ekki a rkrurnar valdi ffri,heldur a eir sem ahyllast runarkenninguna hundsi essa umru og telji run svo sjlfsaga a a s lagi a kynna Adam og Evu fyrir brnunum okkar sem persnur mannkynssgunar, a tel g a ti undir ffri:

Kannski eir sem ahyllast darwinisma og hundsi essar rkrur og vilja banna gagnrni hana eru lka a ta undir ffri? tt g tri a Adam og Evu eru persnur mannkynssgunni set g a fram sem mna tr af v a g treysti Biblunni sem heimild um fortina. A hafna henni sem sgulegri heimild n alvru rannsknar tel g vera ffri.

Kristjana: g skal lka jta a g tri a run hafi tt sr sta og eigi sr sta enn ann dag dag. g tri lka a jrin s hntttt. g hef rkstutt "tr" mna run og tla ekki a gera a aftur.

egar vi skoum hva stkkbreytingar hafa geta gert san vi byrjuum a rannsaka r hfum vi fengi ga hugmynd um hva r geta gert og me v besta sem r hafa gert er sm breytingar flknum prteinum sem vanalega skemma r. Svo trin a r geti sett saman flknari tki en allir vsindamenn dag geta er vgast sagt a hafa mikla tr. frir rk fyrir essari skoun inni en engin af eim stust gagnrni og steingervingarnir akkurat besta dmi ar sem darwinismi passar ekki vi stareyndirnar. g vona a a minnsta kosti komist a eirri niurstu a a er ekki t htt a efast um essa sgu sem Darwin skldai upp.

g tel a essar umrur su nausynlegar og er v ng me itt innlegg.

Takk fyrir a, endilega komdu me fleiri rk fyrir run, mjg leitt a vita til ess a heldur kannski a a eru einhver nnur rk fyrir essu sem eru sannfrandi. g vona lka a flk hafi vakna til umhugsunar um essi ml v a mnu mati er darwinismi tr sem er skaleg mannlegu samflagi og alvru vsindum.

Mofi, 21.11.2007 kl. 10:11

9 Smmynd: Fra Eyland

Hver skapai Gu var hann alltaf til ? ef j, kemur upp spurningin hva er alltaf og hvenr byrjai a...

Fra Eyland, 22.11.2007 kl. 00:12

10 Smmynd: Kristjana Bjarnadttir

run er breyting lfvera tma. urfum vi a rasa um a a gerist? Ef svo tel g a a urfi a endurskoa mislegt af v sem flki er kennt skla.

run skrir ekki hvernig lfi kviknai. a er anna ml sem mr vitanlegavsindunum hefurekki tekist a tskra. Menn geta gripi til yfirnttrulegra skringa til ess ef menn vilja mean ekkert sennilegra finnst. a er hins vegar nausynlegt a vera tilbin til a varpa eim skringum ef sennilegri skringar finnast.ar skilur milli trarbraga og vsinda, eli vsinda er stug endurskoun ekkingar, eli trarbraga er a rghalda gamlan bkstaf.

Kristjana Bjarnadttir, 22.11.2007 kl. 08:39

11 Smmynd: Fra Eyland

OK spagettskrmsli, g ern ekki alveg a kaupa a...

Fra Eyland, 25.11.2007 kl. 00:29

Bta vi athugasemd

Ekki er lengur hgt a skrifa athugasemdir vi frsluna, ar sem tmamrk athugasemdir eru liin.

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband